Vil ikkje EU gå med på å endre ei EØS-avtale som er i norsk disfavør, så får vi heller seie opp heila avtala. Vi har ein frihandelsavtale og WTO-reglar som gjeld like fullt, skriver Olaf Gjedrem. Foto: Nei til EU

Redsla for EØS-avtala er eit demokratisk problem

Noreg sit i røynda med alle kort på handa. EU vil ha fisken vår og olja vår, med eller utan ei EØS-avtale.

Leiarskribenten i Nordlys er 21.8. uroleg for at det går føre seg eit «farlig spill» om EØS-avtala. Fleire politikarar får sine pass påskrivne av di dei «skaper usikkerhet» kring denne avtala. Berre det å debattera EØS er visst ein farleg risikosport.

I røynda er det sjølve EØS-avtala som skapar utryggleik. Som Nordlys sjølv skriv: «EØS er en dynamisk avtale som 'legger på seg' for hvert år som går.»

I «normale» avtalar er innhaldet kjent og konkret for underskrivarane. For å endra innhaldet må ein endra sjølve avtala. Men EØS-avtala er så full av veksthormon at ho har spreidd seg ukontrollert til mest kvar krik og krok i norsk lovverk, for det meste utan politisk innblanding og kontroll. Tvangsabonnementet på EU-reglar skaper stendig utryggleik på arbeidsplasser, i transportbransjen, i fiskerinæringa, i kommunane. Nokre få stikkord kan vere bemanningsbyrå, kabotasje, grensekontroll, helikoptertrafikk og anbudsutsetting.

Likevel meiner både Nordlys og EU-ministeren at «(d)et er en illusjon å tro at Norge kan få et bedre resultat ved å reforhandle EØS». Slike utsagn er skremmande med omsyn til demokratiske prosessar. Dei syner korleis EØS-avtala har vokse til eit overbygg som politikarar er redde for å utfordra, samstundes som førebels 12.000 rettsakter frå EU er blåkopiert inn i norske lover og forskrifter.

Ein slik politisk apati og redsle er i seg sjølv eit trugsmål mot demokratiet vårt, og kan òg vere ei forklaring på det som vert omtala som veksande politikarforakt i folkedjupet.

Noreg sit i røynda med alle kort på handa. EU vil ha fisken vår og olja vår, med eller utan ei EØS-avtale.

Meir enn 150 land seljer varer til EU. Ingen av dei må endra lovverket sitt eller svekke tariffavtalane sine for å få selt varene sine. Det er berre Norge, Island og Liechtenstein som på grunn av EØS-avtala må «stå på pinne» for EU. Det er denne underkastinga under EU-lover som ligg til grunn for EØS-motstanden i Norge. EØS-avtala trengs ikkje for å få selt varene våre. Dei som ikkje berre forsvarar EØS-avtala, men som òg åtvarar mot å pirke borti ho, har difor eit stort forklaringsproblem.

Vil ikkje EU gå med på å endre ei EØS-avtale som er i norsk disfavør, så får vi heller seie opp heila avtala. Vi har ein frihandelsavtale og WTO-reglar som gjeld like fullt. 

Når Nordlys meiner vi skal bruke handlingsrommet til å forbetra EØS-avtalen, er det vanskeleg å skjøna kva avisa meiner. Skal avtala verte forbetra, må ho jo forhandlast på nytt. Det finst to måtar å nytta handlingsrommet i EØS-avtala på: Den eine er at Noreg reserverer seg mot nye direktiv og forordningar, den andre er å seie opp avtala.

Lik Nordnorsk Debatt på Facebook

Her er du velkommen til å debattere saken videre. Men tenk gjennom hvordan du vil framstå og hvilke uttrykk du bruker. En liten huskeregel: Ikke skriv noe som du ikke kunne ha ropt ut på torget med mange tilhørere. Du må bruke fullt navn - falske profiler blir utestengt. Hold deg til saken, vis respekt og stor raushet overfor andre. Trakassering, trusler og hatske meldinger slettes.

Med vennlig hilsen Guttorm Pedersen, debattredigerer